Why NAHT Cymru is balloting members for industrial action
NAHT Cymru is conducting a statutory industrial action ballot of members following the failure of negotiations with the Welsh Government and employers to resolve the issues at the heart of our dispute.
This is not a decision that has been taken lightly.
For months, NAHT Cymru has pursued every available avenue to secure a negotiated settlement. We entered intensive discussions in good faith, engaged constructively with ministers and officials, and sought practical solutions on behalf of school leaders across Wales.
While some progress was made in discussions around workload, the fundamental issues that gave rise to the dispute remain unresolved. Following careful consideration, NAHT Cymru's National Executive therefore authorised a national statutory ballot of members.
Pay
The Independent Welsh Pay Review Body recommended a pay award of 4.25% for 2026/27. The Welsh Government instead implemented a 3.5% award. This is now the second consecutive year in which the Government has chosen not to implement the recommendation of its own independent pay review body in full.
For our members, this is about far more than a difference in this year's pay award.
Each time Government awards less than that independently recommended, teachers and school leaders experience not only an immediate reduction in earnings but also a permanent reduction in future earnings and pension accrual. The effect compounds throughout a career.
More fundamentally, this raises serious questions about the credibility of the independent pay review process itself. An independent review body can only command confidence if its recommendations are genuinely considered and implemented unless there are exceptional reasons not to do so. Teachers and school leaders are increasingly questioning the purpose of an independent process if its recommendations can be disregarded whenever they become financially inconvenient.
Additional Learning Needs (ALN)
Schools continue to face unprecedented pressures associated with supporting children and young people with Additional Learning Needs.
While additional funding has recently been announced, NAHT Cymru remains concerned about both the overall level of investment and whether funding reaches schools directly, where needs can be identified and addressed most effectively.
Schools remain at the forefront of supporting learners with increasingly complex needs. When funding does not keep pace with demand, the responsibility falls upon school leaders, teachers and support staff to bridge the gap.
For NAHT Cymru, ALN funding is not simply a financial issue. It is a children's issue, a workload issue, a wellbeing issue and a school leadership issue.
Our members across Wales continue to report excessive workload, increasing accountability pressures, growing complexity of pupil need, recruitment and retention challenges, and continuing financial pressures within schools. For many members, these concerns have moved beyond workload alone and now raise fundamental questions about wellbeing, health and safe working conditions.
Our members have heard commitments about future improvements for many years. What they need now are tangible actions that reduce workload and create a sustainable future for the profession.
The long-term success of Welsh education depends upon attracting and retaining talented teachers and school leaders. That requires a profession that is properly valued, properly funded and sustainable for the future.
Why are members being balloted?
Following extensive negotiations, NAHT Cymru concluded that the issues at the heart of the dispute remain unresolved. As a result, the National Executive has authorised a national statutory ballot for industrial action. This gives members the opportunity to decide the union's next steps.
The statutory ballot is not a consultation exercise. It is a formal legal ballot conducted in accordance with trade union legislation.
Members have already demonstrated the strength of feeling across the profession through the indicative ballot, which returned:
- 74% turnout
- 93% support for action short of strike
- 73% support for strike action.
The statutory ballot now provides members with the opportunity to decide whether industrial action should be authorised if the dispute remains unresolved.
What are members being asked?
Members are being asked two questions:
Question 1: Are you prepared to take part in strike action?
Question 2: Are you prepared to take part in industrial action short of a strike?
A strong turnout is essential.
Regardless of how you intend to vote, we strongly encourage every member to participate.
Is NAHT Cymru still open to negotiation?
Yes.
Throughout this dispute, NAHT Cymru has consistently sought constructive engagement and negotiated solutions. Industrial action has never been our preferred outcome.
However, there comes a point when continued discussions risk creating the appearance of progress while the central concerns of school leaders remain unresolved.
The purpose of this ballot is not to shut down dialogue. Rather, it is to ensure that members have a voice in determining the union's next steps and that NAHT Cymru has the mandate necessary to secure meaningful change.
Ultimately, this dispute is about protecting the future of school leadership in Wales and ensuring that schools have the resources, staffing and support necessary to serve children and young people effectively.
|
Pam mae NAHT Cymru yn cynnal pleidlais ymysg yr aelodau ar weithredu diwydiannol
Mae NAHT Cymru yn cynnal pleidlais statudol ymysg yr aelodau ar weithredu diwydiannol, yn dilyn methiant trafodaethau gyda Llywodraeth Cymru a chyflogwyr i ddatrys y materion sydd wrth wraidd ein hanghydfod.
Nid yw hwn yn benderfyniad sydd wedi'i wneud yn ysgafn.
Ers misoedd, mae NAHT Cymru wedi dilyn pob llwybr posibl i sicrhau setliad wedi'i negodi. Fe wnaethon ni ddechrau trafodaethau dwys yn gwbl ddiffuant, gan ymgysylltu'n adeiladol â gweinidogion a swyddogion, a cheisio atebion ymarferol ar ran arweinwyr ysgolion ledled Cymru.
Er bod rhywfaint o gynnydd wedi'i wneud mewn trafodaethau ynghylch llwyth gwaith, mae'r materion sylfaenol a arweiniodd at yr anghydfod yn parhau i fod heb eu datrys. Felly, yn dilyn ystyriaeth ofalus, awdurdododd Pwyllgor Gwaith Cenedlaethol NAHT Cymru bleidlais statudol genedlaethol ymysg yr aelodau.
Cyflog
Argymhellodd Corff Adolygu Cyflogau Annibynnol Cymru godiad cyflog o 4.25% ar gyfer 2026/27. Yn lle hynny, cynigiodd Llywodraeth Cymru ddyraniad o 3.5%. Dyma'r ail flwyddyn yn olynol bellach y mae'r Llywodraeth wedi dewis peidio â gweithredu argymhelliad eu corff adolygu cyflogau annibynnol eu hunain yn llawn.
I'n haelodau, mae hyn yn ymwneud â llawer mwy na gwahaniaeth yng nghyflog eleni.
Bob tro y mae'r Llywodraeth yn dyrannu llai na'r hyn a argymhellir yn annibynnol, mae athrawon ac arweinwyr ysgolion nid yn unig yn profi gostyngiad uniongyrchol yn yr hyn y maent yn ei ennill, ond hefyd gostyngiad parhaol mewn enillion yn y dyfodol a chroniad pensiwn. Mae'r effaith yn cynyddu trwy gydol eu gyrfa.
Yn fwy sylfaenol, mae hyn yn codi cwestiynau difrifol ynghylch hygrededd y broses adolygu cyflogau annibynnol ei hun. Dim ond os yw ei argymhellion yn cael eu hystyried a'u gweithredu o ddifri y gall corff adolygu annibynnol ennyn hyder, oni bai bod rhesymau eithriadol dros beidio â gwneud hynny. Mae athrawon ac arweinwyr ysgolion yn cwestiynu mwyfwy pwrpas proses annibynnol os gellir anwybyddu ei hargymhellion pryd bynnag y byddant yn anghyfleus yn ariannol.
Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY)
Mae ysgolion yn parhau i wynebu pwysau digynsail sy'n gysylltiedig â chefnogi plant a phobl ifanc ag Anghenion Dysgu Ychwanegol.
Er bod cyllid ychwanegol wedi'i gyhoeddi'n ddiweddar, mae NAHT Cymru yn parhau i bryderu ynghylch lefel gyffredinol y buddsoddiad, ac a yw'r cyllid yn cyrraedd ysgolion yn uniongyrchol, ble gellir nodi a mynd i'r afael ag anghenion yn fwyaf effeithiol.
Mae ysgolion yn parhau i fod ar flaen y gad o ran cefnogi dysgwyr ag anghenion cynyddol gymhleth. Pan nad yw cyllid yn cadw i fyny â'r galw, mae'r cyfrifoldeb yn disgyn ar arweinwyr ysgolion, athrawon a staff cymorth i bontio'r bwlch.
I NAHT Cymru, nid mater ariannol yn unig yw cyllido ADY. Mae'n fater sy'n effeithio ar blant, ar lwyth gwaith, ar lesiant ac ar arweinyddiaeth ysgolion.
Mae ein haelodau ledled Cymru yn parhau i dynnu ein sylw at lwyth gwaith gormodol, pwysau atebolrwydd cynyddol, cymhlethdod cynyddol anghenion disgyblion, heriau recriwtio a chadw staff, a phwysau ariannol parhaus o fewn ysgolion. I lawer o aelodau, mae'r pryderon hyn wedi mynd y tu hwnt i lwyth gwaith yn unig ac maent bellach yn codi cwestiynau sylfaenol ynghylch llesiant, iechyd ac amodau gwaith diogel.
Mae ein haelodau wedi clywed addewidion ynghylch gwelliannau yn y dyfodol ers blynyddoedd lawer. Yr hyn sydd ei angen arnyn nhw nawr yw camau gweithredu pendant sy'n lleihau llwyth gwaith ac yn creu dyfodol cynaliadwy i'r proffesiwn.
Mae llwyddiant hirdymor addysg yng Nghymru yn dibynnu ar ddenu a chadw athrawon ac arweinwyr ysgolion dawnus. Mae hynny'n gofyn am broffesiwn sy'n cael ei werthfawrogi'n briodol, ei ariannu'n briodol ac sy'n gynaliadwy ar gyfer y dyfodol.
Pam Mae Pleidlais yn cael ei Chynnal Ymysg yr Aelodau?
Yn dilyn trafodaethau helaeth, daeth NAHT Cymru i'r casgliad bod y materion sydd wrth wraidd yr anghydfod yn parhau i fod heb eu datrys.
O ganlyniad, mae'r Pwyllgor Gwaith Cenedlaethol wedi awdurdodi pleidlais statudol genedlaethol ar weithredu diwydiannol. Mae hyn yn rhoi cyfle i aelodau benderfynu ar gamau nesaf yr undeb.
Nid ymarfer ymgynghori yw'r bleidlais statudol. Mae'n bleidlais gyfreithiol ffurfiol a gynhelir yn unol â deddfwriaeth undebau llafur.
Mae aelodau eisoes wedi dangos cryfder y teimladau ar draws y proffesiwn trwy'r bleidlais ddangosol, a arweiniodd at y canlynol:
- Pleidleisiodd 74% o'r aelodaeth
- 93% o gefnogaeth i weithredu sy'n brin o streic
- 73% o gefnogaeth i streic.
Mae'r bleidlais statudol nawr yn rhoi cyfle i aelodau benderfynu a ddylid awdurdodi gweithredu diwydiannol os yw'r anghydfod yn parhau heb ei ddatrys.
Beth sy'n cael ei ofyn i'r aelodau?
Gofynnir dau gwestiwn i'r aelodau:
Cwestiwn 1: Ydych chi'n barod i gymryd rhan mewn streic?
Cwestiwn 2: A ydych yn barod i gymryd rhan mewn gweithredu diwydiannol sy'n brin o streicio?
Mae pleidlais gref yn hanfodol bwysig.
Waeth sut rydych chi'n bwriadu pleidleisio, rydym yn annog pob aelod yn gryf i gymryd rhan.
A yw NAHT Cymru yn Agored i Gyd-drafod o hyd?
Ydym.
Trwy gydol yr anghydfod hwn, mae NAHT Cymru wedi ceisio ymgysylltu'n adeiladol â'r nod o gyrraedd datrysiadau wedi'u negodi. Nid gweithredu diwydiannol oedd ein nod.
Fodd bynnag, daw pwynt pan fydd trafodaethau parhaus mewn perygl o greu'r argraff o gynnydd, tra bod pryderon sylfaenol arweinwyr ysgolion yn parhau i fod heb eu datrys.
Nid diben y bleidlais hon yw rhoi terfyn ar ddeialog. Yn hytrach, y nod yw sicrhau bod gan aelodau lais wrth benderfynu ar gamau nesaf yr undeb a bod gan NAHT Cymru'r mandad angenrheidiol i sicrhau newid ystyrlon.
Yn y pen draw, mae'r anghydfod hwn yn ymwneud â diogelu dyfodol arweinyddiaeth ysgolion yng Nghymru a sicrhau bod gan ysgolion yr adnoddau, y staff a'r gefnogaeth sy'n angenrheidiol i wasanaethu plant a phobl ifanc yn effeithiol.
|